Zdarza się, że niektóre, nieraz teoretycznie najbliższe zmarłemu osoby zostały przez niego pominięte w testamencie. Co można zrobić z taką sytuacją? Jak uzyskać jakiekolwiek pieniądze i dobra czy to po zmarłym ojcu czy też matce? Zobaczcie czym jest zachowek i jak się o niego starać? Ile wynosi zachowek?
Czym jest zachowek?
Niemal każdy dorosły obywatel (za wyjątkiem np. osób upośledzonych) ma prawo samodzielnie decydować o tym, co po jego śmierci stanie się z majątkiem, który posiada. Zdarza się, jednak, że podejmuje ona decyzję o tym, by w swoim testamencie pominąć niektórych bliskich mu krewnych, którzy byliby powołani do spadku po nim niejako z ustawy. Dotyczy to tzw. osób zstępnych, czyli każdego kolejnego potomka spadkodawcy tj. dzieci i wnuków oraz małżonka i rodziców.
Zachowek to więc nic innego jak instytucja prawa spadkowego, która zabezpiecza niejako interesy majątkowe najbliższych osób spadkodawcy przed dowolnym korzystaniem przez niego ze swobody testowania i rozporządzania jeszcze za życia swoim majątkiem w drodze darowizn. Co istotne, obowiązek jego zapłaty powstaje w chwili śmierci spadkodawcy i należy do tzw. długów spadkowych. Ratio legis polega w tym wypadku na wyjściu z założenia, że każdy człowiek ma moralny obowiązek pozostawić chociażby część swojego majątku najbliższym osobom, po swojej śmierci. Tak wiec, zachowek zabezpiecza interesy osób najbliższych pominiętych przez spadkodawcę w testamencie.
Pamiętaj! Zachowek to zabezpieczenie najbliższej rodziny na wypadek szczególnych zapisów w testamencie.
Komu należy się zachowek?
Uprawnieni do zachowku są bliscy osoby zmarłej, które z jakiś powodów zostały pominięte w testamencie, a więc:
- Małżonek.
- Dzieci.
- Wnuki – jeżeli nie żyje ich rodzic, który jest dzieckiem spadkowym.
- Rodzice – jeżeli spadkodawca nie pozostawił dzieci ani wnuków.
Inaczej mówiąc do zachowku uprawnione są osoby, które dochodziłyby po spadkodawcy do dziedziczenia beztestamentowego tj. osoby, które otrzymałyby spadek, gdyby nie został sporządzony żaden testament.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że zachowek należy się wyłącznie osobom, które zostały wymienione w treści art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego tj. zstępnym (dzieciom, wnukom, prawnukom), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy.
Ile wynosi zachowek?
Zachowek jest ułamkową częścią spadku, który przysługiwałby uprawnionej osobie, gdyby była ona powołana do dziedziczenia. Jego wysokość uzależniona jest od tego, kto jest do niego uprawniony.
Pamiętaj! Zachowek nie jest całym udziałem, który przypadałby danej osobie w dziedziczeniu beztestamentowym tylko jego częścią.
Zachowek zazwyczaj wynosi połowę tego, co uprawnionemu do jego uzyskania przypadałoby w drodze dziedziczenia ustawowego. Jeżeli zaś uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo też małoletni wówczas przysługują mu 2/3 wartości udziału w spadku w postaci zachowku.
Jak obliczyć zachowek?
Chcąc obliczyć wysokość należnego zachowku należy:
- Ustalić wysokość udziału spadkowego, jaki przysługiwałby najbliższym zmarłego uprawnionym do zachowku z mocy ustawy.
- Pomnożyć ułamek spadkowy przez ułamek 1/2 bądź 2/3 w zależności od przesłanek wskazanych w art. 991 KC.
- Ustalić wartość czynnej spadku (aktywa minus pasywa spadku).
- Obliczyć kwotę należnego zachowku przez pomnożenie wartości czynnej przez obliczony w pkt. 2 ułamek.
- Odjąć od obliczanej kwoty zachowku wartość otrzymanych od spadkodawcy darowizn i innych zapisów windykacyjnych, jeżeli takie były za życia spadkodawcy.
W sprawach o zachowek zapraszam do kontaktu
