Umowa dożywocia często mylona jest z jej służebnością. Są to dwa rożne pojęcia. Niosą za sobą różne skutki prawne. Ta pierwsze może zapewnić spokojną starość osobom, które chcąc zbyć nieruchomość, a jednocześnie dostarczyć im środki utrzymania. Druga już nie jest dla niego taka korzystna. Umowa dożywocia jest też istotna w przypadku zachowku, szczególnie jeżeli zbywca ma dużą rodzinę i o spadek po nim będzie się ubiegać wiele osób. Czym więc jest umowa dożywocia? Kiedy takie rozwiązanie jest korzystne? Jakie ma plusy i minusy?
Czym jest umowa dożywocia?
Umowa dożywocia została określona w art. 908 Kodeksu Cywilnego, zgodnie z którą w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązany jest zapewniać zbywcy dożywotnie utrzymanie. Powinien on np. w przypadku braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, a także dostarczyć mu środki niezbędne do życia takie jak: wyżywienie, ubranie, światło, opał. Winien również zapewnić mu pomoc w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający miejscowym zwyczajom.
Z powyższego zapisu wynika jasno, że w umowie dożywocia, z jednej strony, własność nieruchomości zostaje przepisana na inną osobę, acz z drugiej, jej nabywca, zobowiązany zostaje / obciążony obowiązkiem spełniania świadczeń na rzecz zbywcy lub też innej osoby przez nią wskazaną.
Ile kosztuje umowa dożywocia?
Umowa dożywocia podlega stałej opłacie notarialnej w kwocie 150 zł. Jest to opłata od wniosku o wpis praw osobistych. Koszty notarialne obejmują także ustalaną indywidualnie taksę notarialną, a także taksę w wysokości 6 zł netto za każdą rozpoczętą stronę plus obowiązującą stawkę podatku VAT. W dużej mierze koszty kształtują się następująco i zależą także od wartości nieruchomości:
- powyżej 60.000 zł do 1.000.000 zł – 1.010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60.000 zł;
- powyżej 1.000.000 zł do 2.000.000 zł – 4.770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1.000.000 zł;
- powyżej 2.000.000 zł – 6.770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2.000.000 zł, nie więcej jednak niż 10.000 zł
Umowa dożywocie a służebność?
Czym różni się umowa dożywocie od służebności, w przypadku np. mieszkania? Służebność mieszkania jest rodzajem służebności osobistej przysługującej konkretnej osobie, która jest znana i opisana z imienia i nazwiska. Osoba taka, po podpisaniu umowy zawartej z właścicielem danego lokalu, zyskuje prawa do korzystania z niego. Co różni więc umowę dożywocia od służebności mieszkania? W tym pierwszym przypadku nabywca musi utrzymywać dożywotnika, a w drugim ma wyłącznie obowiązek zaspokojenia jego potrzeb mieszkaniowych, a nie obowiązek utrzymania.
Umowa dożywocia a zachowek
Umowa dożywocia może nas ochronić od płacenia zachowku na rzecz innych spadkobierców. Jest to bowiem umowa, która nie jest umową nieodpłatną, jak w przypadku darowizny. Przekazanie własności nieruchomości następuje, w tym przypadku, w zamian za dożywotnie utrzymanie dla osoby, która dotychczas nią władała. W przypadku darowizny, jest ona umową nieodpłatną, dlatego pozostali spadkobiercy mogą wystąpić z roszczeniem o zachowek. Tutaj art. 1000 Kodeksu Cywilnego wyraźnie wskazuje, że jeżeli uprawniony nie może otrzymać należnego mu zachowku od spadkobiercy lub osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku.
Umowa dożywocia a podatek
Umowa dożywocia jest opodatkowana podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Ów podatek wynosi 2 proc. wartości rynkowej nieruchomości (Art. 1, ust. 1 Ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych) i zobowiązany do jego zapłacenia jest nabywca nieruchomości.
Adwokat od spraw spadkowych
W przypadku spraw spadkowych warto przed podpisaniem jakiejkolwiek umowy zasięgnąć porady adwokata. Zawiłość tego typu postępowań sprawia, że niejednokrotnie jedna zła decyzja może nieść za sobą poważne skutki prawne, które niejednokrotnie trudno jest później odkręcić, co nieraz także jest niemożliwe. Moje wieloletnie doświadczenie w tego typu sprawach sprawia, że zachęcam Państwa do konsultacji, celem wskazania optymalnych rozwiązań prawnych.
