Po śmierci spadkodawcy, może się okazać, że oprócz przekazania określonym osobom jakiś rzeczy, zobowiązał on spadkobiercę lub zapisobiercę do określonego zachowania. Może ono dotyczyć zarówno podjęcia odpowiednich działań, jak i znoszenia określonego stanu rzeczy. W dzisiejszym artykule odpowiadam na pytania, czym jest polecenie testamentowe i w jaki sposób działa?
Rodzaje postanowień testamentowych
Zanim odpowiem na pytanie, czym jest polecenie, warto zastanowić się nad rodzajami postanowień testamentowych. Okazuje się, że spadkodawca, może:
- Wydziedziczyć, w tym pozbawić prawa do zachowku, osobę, która dziedziczyłaby po nim w drodze dziedziczenia ustawowego.
- Przyznać jeden składnik majątku określonej osobie.
- Odwołać poprzednie testamenty.
- Nałożyć na daną osobę obowiązek o charakterze majątkowym (zapis), lub niemajątkowym (polecenie), nie czyniąc przy tym nikogo spadkobiercą.
- Powołać wykonawcę testamentu.
Czym jest polecenie testamentowe?
Jedną z decyzji spadkodawcy, która może znaleźć się w treści pozostawionego przez niego testamentu, jest polecenie. Zgodnie z art. 982 Kodeksu Cywilnego spadkodawca może w testamencie włożyć na spadkobiercę lub na zapisobiercę obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem (polecenie).
Tak więc, polecenie testamentowe jest formą obowiązku nakładanego na oznaczoną, przez spadkodawcę, osobę, który w żaden sposób nie wiąże się z kwestiami finansowymi.
Treść polecenia testamentowego
Polecenie testamentowe może przybierać różne formy. W praktyce najczęściej jest:
- Prośbą testatora o wyprawienie pochówku zgodnie z jego zamysłem.
- Poleceniem np. rozpoczęcia studiów przez członka rodziny.
- Zobowiązaniem do zaprzestania nadużywania alkoholu.
- Poleceniem pogodzenia się członków rodziny.
- Obowiązkiem wygłoszenia mowy pogrzebowej.
Czym różni się polecenie testamentowe od zapisu?
Polecenie jest swego rodzaju ceną, którą musi zapłacić osoba wskazana w testamencie, w zamian za to, co otrzymała. W odróżnieniu od zapisu wykonania polecenia nie może dochodzić osoba, czy też podmiot, na rzecz którego polecenie ma zostać wykonane. Wykonania polecenia testamentowego mogą żądać wyłącznie spadkobiercy oraz wykonawca testamentu.
Co istotne, polecenie testamentowe nie musi mieć wcale wartości materialnej, a nawet jeżeli dotyczy majątku, nie jest ono formalnym zobowiązaniem.
Kto może żądać wykonania polecenia testamentowego?
Odpowiedź na wyżej postawione pytanie, została udzielona powyżej, w tym miejscu warto jednak odwołać się do Kodeksu Cywilnego, art. 985, który mówi:
Wykonania polecenia może żądać każdy ze spadkobierców, jak również wykonawca testamentu, chyba że polecenie ma wyłącznie na celu korzyść obciążonego poleceniem. Jeżeli polecenie ma na względzie interes społeczny, wykonania polecenia może żądać także właściwy organ państwowy.
Ile kosztuje ustanowienie polecenia testamentowego?
Zazwyczaj polecenie testamentowe jest darmowe, jeżeli nie mówimy o testamencie notarialnym. W tym drugim przypadku wiąże się z wydatkiem maksymalnie 150 zł. Do powyższej kwoty należy także doliczyć podatek VAT, oraz koszty wpisów aktu notarialnego tj. 6 zł + VAT za każdą stronę wpisu.
Co istotne, polecenie testamentowe może być uzupełnieniem testamentu, co oznacza, że może zostać spisane na długo po tym, jak został on sporządzony.
Polecenie to jedna z form rozrządzeń spadkowych, które może pojawić się w każdym testamencie. W praktyce, stosowane jest rzadko, ponieważ w praktyce realizacja wyznaczonego zachowania zależy wyłącznie od woli osoby, na którą go „narzucono”. Oznacza to, że niewykonanie zawartego w testamencie polecenia nie skutkuje automatycznym powstaniem odpowiedzialności prawnej i nie pociąga za sobą żadnych sankcji wobec podmiotu, który to został nim obciążony.
