Darowizna jest jedną z form pozyskiwania środków finansowych i nie tylko. Najczęściej stosowana jest między najbliższymi członkami rodziny, aczkolwiek zdarzają się sytuacje, gdy decydujemy się na jej przekazanie osobom całkowicie nam obcym. Czym więc jest darowizna i jak ją przekazać? Ile wynosi podatek od darowizny?
Czym jest darowizna?
Mówiąc o darowiźnie warto odwołać się do definicji, którą wskazuje kodeks cywilny, a dokładnie art. 888. Mówi on, że darowizna to „forma umowy, w której darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego, kosztem swego majątku”. Darowizną może więc być:
- przekazanie pewnej sumy pieniężnej,
- przeniesienie praw majątkowych,
- ustanowienie praw majątkowych – np. służebność osobista,
- zwolnienie obdarowanego z długu,
- zniesienie prawa, które obciąża majątek obdarowanego.
Darowizna a inne umowy
Darowizną nie jest każde nieodpłatne przysporzenie. Wyróżnia się też inne bezpłatne czynności prawne np.:
- użyczenie,
- bezpłatne przechowanie,
- pożyczka,
- przekazanie nieruchomości,
- nieodpłatne zlecenie,
- nieodpłatne świadczenie jakichkolwiek usług.
Darowizną nie jest też zrzeczenie się prawa jeszcze nabytego a także już nabytego.
Kto może nam dać darowiznę?
Darczyńcą może być każda osoba fizyczna oraz prawna. Tak więc, de facto każdy może przekazać darowiznę komu tylko chce.
Strony umowy darowizny
Stronami umowy darowizny są:
- darczyńca – strona, która zobowiązująca się do dokonania przysposobienia,
- obdarowany – strona, na rzecz której darowizna jest dokonywana.
Formy przekazania darowizny
W przypadku przekazania, danej osobie, środków pieniężnych w formie darowizny może zostać ona przekazana na trzy sposoby. Pierwszy z nich to stworzenie aktu notarialnego (w przypadku przekazania nieruchomości, tylko taka forma darowizny jest zgodna z prawem i dopuszczalna). Jeżeli z niej zrezygnujemy możemy po prostu przekazać pieniądze drugiej osobie na konto. Wtedy umowa zostaje zrealizowana w chwili przekazania określonej kwoty. Darowiznę finansową możemy dokonać także w postaci pisemnej umowy. Jest to najprostszy sposób. Taka umowa musi jednak zawierać kilka ważnych informacji:
- data i miejsce sporządzenia,
- przekazywana kwota pieniędzy,
- strony umowy, wraz z danymi osobowymi,
- oświadczenia stron.
Ile wynosi podatek od darowizny?
Podatek od darowizny waha się od 3 do 20% wartości otrzymanego majątku. Konkretna jego wysokość jest ściśle związana właśnie z wartością owej darowizny oraz przynależnością darczyńcy i obdarowanego do konkretnych grup podatkowych. Kwestie podatkowe ściśle reguluje ustawa z dnia 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn.
Prawa i obowiązki darczyńcy
Umowa darowizny nakłada na darczyńcę również pewne obowiązki:
- konieczność realizacji określonej w umowie darowizny,
- obowiązek naprawienie szkody, która wynikła z niewykonania lub nienależytego wykonania umowy darowizny,
- obowiązek zapłacenia odsetek za opóźnienie,
- prawo do nałożenia na obdarowanego obowiązku oznaczonego działania lub zaniechania,
- prawo do żądania od obdarowanego wypełnienia polecenia, jeśli wykonał zobowiązanie,
- prawo do odwołania jeszcze niewykonanej darowizny,
- jeżeli darczyńca przebaczył obdarowanemu, zakaz odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności.
Prawa i obowiązku obdarowanego
Z umowy darowizny wynikają także następujące prawa i obowiązki ciążące na obdarowanym:
- prawo do otrzymania bezpłatnego świadczenia,
- prawo do naprawienie szkody,
- prawo do żądania odsetek za opóźnienie,
- prawo do odmowy wykonania polecenia,
- obowiązek dostarczania darczyńcy środków utrzymania, w sytuacji gdy po wykonaniu umowy darczyńca popadnie w niedostatek,
- obowiązek zwrotu przedmiotu umowy darowizny po jej odwołaniu z powodu rażącej niewdzięczności.
Z uwagi na często zawiłe stosunki majątkowe pomiędzy darczyńcą a obdarowanym warto również skorzystać, przed podjęciem decyzji o darowiźnie, z pomocy adwokata, by nasze decyzje nie zostały podjęte pochopnie, czy z naruszeniem przepisów prawa.
