Prawo spadkowe przewiduje szczególne przywileje dla małżonka spadkodawcy. Chodzi tutaj o tzw. zapis naddziałowy. Czym jest ów „przywilej” i co oznacza dla innych spadkobierców? Na te i inne pytania dotyczące ustawowego zapisu naddziałowego znajdziecie odpowiedzi w tym artykule.
Czym jest ustawowy zapis naddziałowy?
Zapis naddziałowy to nic innego jak szczególny przywilej, którzy przypadka małżonkowi spadkodawcy. Oznacza to, że może on żądać ze spadku ponad swój udział spadkowy przedmiotów urządzenia domowego, z których to korzystał za życia wspólnie ze zmarłym, bądź też wyłącznie sam. Zapis ten został uregulowany w art. 938 Kodeksu cywilnego, a przepis ten stanowi:
§ 1. Małżonek dziedziczący z ustawy w zbiegu z innymi spadkobiercami, wyjąwszy zstępnych spadkodawcy, którzy mieszkali z nim razem w chwili jego śmierci, może żądać ze spadku ponad swój udział spadkowy przedmiotów urządzenia domowego, z których za życia spadkodawcy korzystał wspólnie z nim lub wyłącznie sam. Do roszczeń małżonka z tego tytułu stosuje się odpowiednio przepisy o zapisie zwykłym.
§ 2. Uprawnienie powyższe nie przysługuje małżonkowi, jeżeli wspólne pożycie małżonków ustało za życia spadkodawcy.
Kiedy możliwy jest ustawowy zapis naddziałowy?
Aby małżonek mógł uzyskać ustawowy zapis naddziałowy muszą wystąpić następujące przesłanki:
- W chwili otwarcia spadku musiał istnieć związek małżeński, zarówno formalny jak i faktyczny.
- Małżonek zmarłego dziedziczy w zbiegu także z innymi spadkobiercami, którzy jednak nie są zstępnymi spadkodawcy, którzy zamieszkiwali z nim w chwili śmierci.
Kiedy nie przysługuje ustawowy zapis naddziałowy?
Ustawowy zapis naddziałowy nie przysługuje:
- Gdy nie istniał faktyczny związek małżeński, mimo, że formalnie nadal małżonkowie pozostawali w związku, a także małżonek:
- uznany za niegodnego,
- włączony od dziedziczenia na podstawie art. 940 k.c. (§ 1. Małżonek jest wyłączony od dziedziczenia, jeżeli spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione. § 2.Wyłączenie małżonka od dziedziczenia następuje na mocy orzeczenia sądu. Wyłączenia może żądać każdy z pozostałych spadkobierców ustawowych powołanych do dziedziczenia w zbiegu z małżonkiem; termin do wytoczenia powództwa wynosi sześć miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o otwarciu spadku, nie więcej jednak niż jeden rok od otwarcia spadku.)
- wyłączony od dziedziczenia ustawowego,
- który ma wyłącznie roszczenie o zachowek.
Dochodzenie roszczeń z tytułu ustawowego zapisu naddziałowego
Małżonkowi uprawnionemu przysługuje roszczenie o wydanie składników, które stanowią ustawowy zapis naddziałowy. Można tego dochodzić w odrębnym postępowaniu przed podziałem spadku, najpóźniej jednak w czasie jego trwania. Podobnie jednak, jak każde inne roszczenie, i ono ulega przedawnieniu, którego termin wynosi 5 lat, od chwili otwarcia spadku. Po tej dacie trudno będzie odzyskać rzeczy stanowiące zapis naddziałowy. Adwokat od spraw spadowych pomoże Ci na każdym etapie postępowania, dlatego nie warto zwlekać z jego wyborem, już po śmierci współmałżonka.
Więcej na temat ustawowego zapisu naddziałowego można przeczytać w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 459 z późn. zm.).
