Kiedy można wyłączyć małżonka z dziedziczenia?
Sprawy spadkowe bywają problematyczne, szczególnie, gdy w rodzinie dochodziło do konfliktów. Nic wiec dziwnego, że często zdarza się, że spadkodawca tuż przed śmiercią spisał testament, lub też przeznaczył część swojego majątku, w formie darowizny innym osobom. Tym razem zwracam uwagę na to, kiedy możliwe jest wyłączenie małżonka z dziedziczenia i co zrobić, aby było skuteczne.
Na czym polega wyłączenie małżonka z dziedziczenia
Wyłączenie małżonka z dziedziczenia oznacza, że małżonek zmarłego nie otrzyma części dziedzictwa po zmarłym. W Polsce możliwe jest wyłączenie małżonka z dziedziczenia w pewnych okolicznościach, na przykład gdy małżonek był skazany za przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu zmarłego małżonka lub w przypadku, gdy małżonek zmarłego nie spełniał swoich obowiązków alimentacyjnych wobec dziecka lub byłego małżonka. W takich sytuacjach, małżonek może zostać wyłączony z dziedziczenia, co oznacza, że nie otrzyma żadnych udziałów w majątku zmarłego.
Wyłączenie małżonka z dziedziczenia zgodnie z Kodeksem Cywilnym
Kodeks Cywilny art. 940 wyraźnie precyzuje, kiedy możliwe jest wyłącznie małżonka z dziedziczenia:
§ 1.
Małżonek jest wyłączony od dziedziczenia, jeżeli spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione.
§ 2.
Wyłączenie małżonka od dziedziczenia następuje na mocy orzeczenia sądu. Wyłączenia może żądać każdy z pozostałych spadkobierców ustawowych powołanych do dziedziczenia w zbiegu z małżonkiem; termin do wytoczenia powództwa wynosi sześć miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o otwarciu spadku, nie więcej jednak niż jeden rok od otwarcia spadku.
Rozwód, a wyłączenie małżonka z dziedziczenia
Rozwód nie jest bezpośrednim powodem wyłączenia małżonka z dziedziczenia w Polsce. Gdy sąd zasądzi rozwiązanie związku małżeńskiego, małżonkowie zachowają swoje prawa dziedziczenia po sobie, chyba że zostaną spełnione okoliczności, które uzasadnią wyłączenie jednego z małżonków z dziedziczenia.
Jak już wspomniałem wcześniej, wyłączenie małżonka z dziedziczenia może nastąpić w przypadku skazania małżonka za przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu zmarłego małżonka lub w przypadku, gdy małżonek zmarłego nie spełniał swoich obowiązków alimentacyjnych wobec dziecka lub byłego małżonka.
Warto zaznaczyć, że skutki rozwodu mogą wpłynąć na dziedziczenie, ponieważ po rozwodzie ustaje wzajemne dziedziczenie między małżonkami, chyba że w testamencie zostanie inaczej określone. Po rozwodzie każdy z małżonków będzie miał prawo dziedziczenia po zmarłym małżonku, zgodnie z ustawowymi zasadami dziedziczenia.
Wyłączenie małżonka z dziedziczenia a testament
Możliwe jest wyłączenie małżonka z dziedziczenia w testamencie, w którym to można wyznaczyć osoby, które dziedziczą po naszej śmierci oraz określić, w jakiej proporcji mają one dziedziczyć. W przypadku, gdy małżonek jest wykluczony z dziedziczenia w testamencie, nie otrzyma on żadnej części majątku po zmarłym.
Warto jednak pamiętać, że wyłączenie małżonka z dziedziczenia w testamencie może budzić pewne wątpliwości co do jego ważności, szczególnie jeśli małżonkowie pozostają w trakcie trwania małżeństwa. W takim przypadku, małżonek wykluczony z dziedziczenia w testamencie może dochodzić swojego prawa do zachowku, który stanowi minimalny udział, jaki przysługuje mu z masy spadkowej. Zachowek jest jednym z elementów polskiego prawa spadkowego, który przysługuje spadkobiercom z pierwszej grupy dziedziczenia (tj. dzieciom, wnukom, prawnukom) oraz zstępnym zmarłego, gdy zostaną wykluczeni z dziedziczenia na podstawie testamentu lub ustawy. Zachowek wynosi połowę wartości dziedziczonej przez osoby, które są do niego uprawnione, a jego wypłata jest realizowana przed podziałem spadku.
Kto może żądać wyłączenia małżonka od dziedziczenia?
Zgodnie z polskim prawem, wyłączenie małżonka z dziedziczenia może być żądane przez osoby, które są uprawnione do dziedziczenia po zmarłym zgodnie z ustawą o spadkach. Oznacza to, że takie żądanie mogą zgłosić dzieci, rodzice, rodzeństwo, a także krewni w linii prostej zmarłego, np. dziadkowie, wnukowie itp.
Jeśli żądanie wyłączenia małżonka z dziedziczenia ma podstawy, a sąd uzna, że spełnione zostały okoliczności, które uprawniają do wyłączenia małżonka z dziedziczenia, to wtedy małżonek nie otrzyma udziału w majątku zmarłego, a jego miejsce w dziedziczeniu zostanie zajęte przez innych uprawnionych spadkobierców.
Jak wyłączyć małżonka z dziedziczenia?
Wyłączenie małżonka z dziedziczenia w Polsce wymaga złożenia wniosku do sądu przez osobę uprawnioną do dziedziczenia po zmarłym, a więc przez dziecko, rodzica, rodzeństwo lub innych krewnych zmarłego. Wniosek taki może być złożony na podstawie art. 938 Kodeksu cywilnego, który określa sytuacje, w których małżonek może zostać wyłączony z dziedziczenia.
Warto jednak pamiętać, że wniosek o wyłączenie małżonka z dziedziczenia musi być poparty dowodami i argumentami, które uzasadniają żądanie. Sąd dokładnie przeanalizuje przedstawione dowody i argumenty, a także okoliczności sprawy, aby podjąć decyzję. W przypadku gdy sąd uzna, że zostały spełnione okoliczności uzasadniające wyłączenie małżonka z dziedziczenia, to taka osoba zostanie wyłączona z dziedziczenia, a jej miejsce w dziedziczeniu zajmą inne osoby uprawnione do dziedziczenia po zmarłym, zgodnie z ustawowymi zasadami dziedziczenia.
Jeżeli macie pytania dotyczące wyłączenia małżonka z dziedziczenia, serdecznie zapraszam do kontaktu telefonicznego lub mailowego, celem umówienia dogodnego dla Państwa terminu spotkania.
