Darowizna jest czynnością prawną, która pozwala dowolnie dysponować swoim majątkiem. Darczyńca zobowiązuje się nie do bezpłatnego świadczenia na rzecz osoby obdarowanej. Jest to zwykle wyrażenie życzliwości i chęci pomocy innym. Nierzadko również może być udzielana na cele charytatywne, religijne, edukacyjne, kulturalne i społeczne lub też inicjatywy mające na celu wspieranie konkretnych grup ludzi lub organizacji. Nie każdy jednak wie, że możliwe jest także odwołanie darowizny, które może być przeprowadzone z różnych przyczyn.
Czym jest darowizna?
Zanim odpowiemy na tytułowe pytanie, kiedy możliwe jest odwołanie darowizny, warto przypomnieć, czym ona jest. Przede wszystkim należy podkreślić, że jest to akt bezpłatnego przekazania jakiejś części swojego majątku innej osobie lub organizacji. Darczyńca w tym wypadku nie oczekuje na wynagrodzenie lub korzyści w zamian. Darowizna może obejmować różne rodzaje mienia, takie jak pieniądze, nieruchomości, przedmioty wartościowe, pojazdy, akcje czy też inne aktywa.
Umowy darowizny zawierana jest dość często, ponieważ jest to jeden z niewielu sposobów aby w sposób zgodny z prawem przekazać innej osobie część swojego majątku. Ów umowa została zdefiniowana w art. 888 Kodeksu Cywilnego:
§ 1. Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.
Kiedy możliwe jest odwołanie darowizny?
W tym miejscu należy wyraźnie podkreślić, że odwołanie darowizny jest możliwe nawet po kilku latach od jej zawarcia. Dotyczy to jednak tylko i wyłącznie darowizny jeszcze nie wykonanej. Nie znaczy to, że darowizny wykonanej nie można odwołać. Aby było to możliwe muszą zostać spełnione następujące warunki:
- Obdarowany dopuścił się rażącej niewdzięczności wobec darczyńcy.
- Nie upłynął jeszcze rok od dnia, w którym darczyńca dowiedział się o rażącej niewdzięczności obdarowanego.
- Darczyńca nie przebaczył obdarowanemu dopuszczenia się rażącej niewdzięczności.
Odwołanie darowizny w wyniku rażącej niewdzięczności obradowanego zostało szczegółowo opisane w art. 898 Kodeksu Cywilnego:
§ 1. Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.
§ 2. Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu.
Czym jest rażąca niewdzięczność?
Jak widać, aby było możliwe odwołanie darowizny musi dojść m.in. do „wystąpienia rażącej niewdzięczności obdarowanego”. Czym więc ona jest? Rażąca niewdzięczność to termin używany do określenia sytuacji, w której obdarowany postępuje w sposób niegodziwy wobec darczyńcy. Oznacza to, że obdarowany dzieła w sposób, który jest szczególnie obraźliwy, szkodliwy lub też nieuczciwy wobec osoby, która udzieliła mu darowizny. Koncepcja ta ma na celu ochronę darczyńcy przed nadużyciem i szkodliwym postępowaniem. Przykłady takiego zachowania mogą obejmować zniewagę, obraźliwe wypowiedzi, groźby, przemoc, oszustwo, celowe zniszczenie darowanego mienia lub zachowanie, które znacząco narusza zaufanie i lojalność między darczyńcą a obdarowanym.
Warto jednak zaznaczyć, że odwołanie darowizny może być procesem skomplikowanym, a jego wynik będzie zależał od wielu czynników, takich jak konkretne dowody i okoliczności. W przypadku rozważania odwołania darowizny, zawsze warto skonsultować się z adwokatem od prawa spadkowego, aby uzyskać konkretną poradę odpowiadającą sytuacji prawnej.
