Nie tak dawno pisałem o tym, czy spadek ulega przedawnieniu. Tym razem chciałbym zwrócić Waszą uwagę na kwestie przedawnienia prawa do zachowku. Obecnie przepisy dotyczące dziedziczenia zmieniają się nieustannie. Na naszych oczach dochodzi do zmian, które niekoniecznie są korzystne dla spadkobierców. Wiele osób zastanawia się z kolei, czy prawo do zachowku ulega przedawnianiu. Odpowiadam na to pytanie, a także wskazuję, jakie okoliczności mogą wpłynąć na to, czy ktoś otrzyma zachowek czy nie.
Czym jest zachowek?
Zachowek to część spadku, która przysługuje pewnym osobom, nawet jeśli nie zostały one uwzględnione w testamencie spadkodawcy. Osoby, które zwykle mają prawo do zachowku, to zstępni (dzieci, wnuki) oraz małżonek spadkodawcy. Zachowek jest pewnym rodzajem minimalnej ochrony przed wyłączeniem spadkobierców ustawowych z dziedziczenia, tak by nie zostali oni z niczym.
Na czym polega przedawnienie w prawie cywilnym?
W polskim prawie cywilnym istnieje instytucja przedawnienia, która określa, że uprawnienia lub roszczenia mogą stracić ważność, jeśli nie zostaną dochodzone w określonym czasie. Przedawnienie ma na celu zapewnienie stabilności stosunków prawnych oraz ochronę przed długotrwałym niewyjaśnionym stanem prawnym.
Czy zachowek ulega przedawnieniu?
Prawo do zachowku zgodnie z artykułem 1007 Kodeksu Cywilnego ulega przedawnieniu w znacznie krótszym czasie, niż to było dotychczas. Artykuł ten ulega nieustannym modyfikacją, a jego najnowsza wersja wskazuje:
§ 1. Roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu.
§ 2. Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku.
§ 3. Roszczenie przeciwko fundacji rodzinnej obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanego funduszu założycielskiego przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku.
§ 4. Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanego mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku.
Od kiedy liczy się przedawnienie prawa do zachowku?
Warto pamiętać, że spadkodawca może swoją wolę wyrazić na dwa różne sposoby, wyłączając tym niektóre osoby z dziedziczenia:
- Notarialnie.
- Sądowo w ramach odrębnego postępowania.
Śmierć spadkodawcy nie rozpoczyna jednak biegu terminu przedawnienia, co należy mieć na uwadze. Bieg przedawnienia może też zostać przerwany, zgodnie z treścią art. 123 Kodeksu Cywilnego, który wskazuje:
§ 1. Bieg przedawnienia przerywa się:
1) przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;
2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje.
Ważne! Bieg przedawnienia prawa do zachowku rozpoczyna się od dnia ogłoszenia testamentu.
Warto pamiętać, że kwestie spadkowe i dziedziczenie to obszary prawa wymagające wnikliwej analizy i często skorzystanie z pomocy prawnika specjalizującego się w dziedzinie prawa spadkowego wydaje się być szczególnie zasadne. Każdy przypadek może być inny, a zawiłości prawne mogą znacząco wpłynąć na rozstrzygnięcie w sprawach związanych z zachowkiem. Dobry adwokat od spraw spadkowych może pomóc nam uzyskać zachowek, a także dokonać podziału spadku.
