Prawo karne jest obszarem, który budzi wiele pytań i niejednokrotnie zawiłości, które trudno zrozumieć przeciętnemu Kowalskiemu. Jednym z fundamentalnych zagadnień jest różnica między przestępstwem a wykroczeniem. Oto bliższy rzut oka na te dwa pojęcia i kluczowe różnice, które warto zrozumieć. Zachęcam do lektury, ponieważ warto znać swoje prawa.
Zanim odpowiem na tytułowe pytanie warto powołać się na art. 1 Kodeksu Karnego:
§ 1. Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto popełnia czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia.
§ 2. Nie stanowi przestępstwa czyn zabroniony, którego społeczna szkodliwość jest znikoma.
§ 3. Nie popełnia przestępstwa sprawca czynu zabronionego, jeżeli nie można mu przypisać winy w czasie czynu.
Przestępstwo vs. wykroczenie
Przestępstwo
Przestępstwo jest poważnym naruszeniem prawa, które jest zagrożone surowymi sankcjami, takimi jak kara pozbawienia wolności, w zależności od stopnia ciężkości popełnionego czynu. Charakteryzuje się ono zawsze umyślnym lub nieumyślnym działaniem, które jest zakazane przez prawo karne. O przestępstwie mówimy wówczas, gdy dotyczą one zachowań, które mogą mieć charakter zbrodni albo też występku.
Przestępstwo może obejmować różnorodne czyny, takie jak kradzież, oszustwo, pobicie czy nawet zabójstwo. Występuje tu zazwyczaj naruszenie norm społecznych, a sprawca jest pociągany do odpowiedzialności przed sądem karnym. Tak więc, przestępstwem jest:
a. Czyn człowieka.
b. Czyn społecznie szkodliwy.
c. Czyn, który został określony przez wskazanie znamion.
d. Czyn, który został zabroniony pod groźbą określonej kary, przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia.
e. Sprawcy danego czynu można przypisać winę w czasie, gdy go popełniał.
Przestępstwo – czyn zabroniony (zgodnie z art. 115 § 1 KK), zachowanie o znamionach, które określone są w ustawie karnej, bezprawny, karalny, zawiniony przez sprawcę i karygodny.
Wykroczenie
Wykroczenie różni się od przestępstwa głównie swoim charakterem i skalą powagi. To lżejsze naruszenie prawa, często karane grzywną lub karą administracyjną, a niekiedy nawet tylko upomnieniem. Wykroczenia zazwyczaj obejmują naruszenia norm społecznych, jednak ich wpływ na społeczeństwo jest znacznie mniejszy niż w przypadku przestępstw.
Przykłady wykroczeń to przekroczenie prędkości, zakłócanie porządku publicznego, nielegalne parkowanie czy spożywanie alkoholu w miejscach publicznych, w których jest to zabronione.
Czym różni się wykroczenie od przestępstwa?
Skala sankcji
Przestępstwo, jako poważne naruszenie prawa, zazwyczaj pociąga za sobą surowsze sankcje, takie jak kary pozbawienia wolności. Wykroczenia natomiast są karane lżejszymi sankcjami, takimi jak grzywny, kary administracyjne lub upomnienia.
Umyślność czynu
Wiele przestępstw wymaga umyślności działania, co oznacza, że sprawca działa świadomie i celowo. Wykroczenia mogą być zarówno umyślne, jak i nieumyślne, a ich popełnienie może wynikać z braku ostrożności czy nagłej sytuacji.
Normy społeczne
Przestępstwo często łączy się z poważnym naruszeniem norm społecznych, które są uznawane za szczególnie szkodliwe dla społeczeństwa. Wykroczenia są natomiast zazwyczaj związane z mniejszymi przewinieniami, które, choć niepożądane, nie są uważane za tak groźne.
Zrozumienie różnic między przestępstwem a wykroczeniem to kluczowy krok w rozeznawaniu w dziedzinie prawa karnego. Przestępstwa to poważne naruszenia prawa karne, podlegające surowym sankcjom, podczas gdy wykroczenia to lżejsze przewinienia, często karane grzywnami czy karami administracyjnymi. Poznanie tych różnic pomaga społeczeństwu lepiej zrozumieć system karny i stosować odpowiednie środki karne w zależności od charakteru naruszenia prawa. Jeżeli macie pytania dotyczące różnicy między przestępstwem a wykroczeniem zapraszam do kontaktu.
