Od 15 listopada 2023 roku obowiązują przepisy, które zmieniają zasady dziedziczenia w Polsce. Choć nowelizacja Kodeksu cywilnego miała uprościć i przyspieszyć sprawy spadkowe, w praktyce niesie ze sobą również ryzyko sporów rodzinnych i zaskoczeń dla spadkobierców. Warto wiedzieć, że od 2024 roku spadek ani zachowek nie przysługuje już każdemu, nawet bliski krewny może zostać wyłączony z dziedziczenia.
Kiedy spadkobierca może zostać uznany za niegodnego dziedziczenia?
Nowelizacja wprowadziła dodatkowe przesłanki, które pozwalają pozbawić prawa do spadku osoby bliskie zmarłemu. Od teraz sąd może orzec niegodność dziedziczenia w sytuacji, gdy spadkobierca:
- uporczywie uchylał się od płacenia zasądzonych alimentów na rzecz spadkodawcy,
- zaniedbywał obowiązki opieki i pomocy wobec spadkodawcy, np. nie wywiązywał się z obowiązków rodzica, współmałżonka czy dziecka.
W praktyce oznacza to, że osoby, które nie wywiązywały się z obowiązków rodzinnych, mogą zostać całkowicie pozbawione prawa do spadku i zachowku. To duża zmiana, która jednych ucieszy, a innym może otworzyć pole do długich sporów sądowych.
Dziedziczenie ustawowe, czyli kto teraz nie dostanie spadku?
Zmiany objęły także zasady dziedziczenia ustawowego, czyli sytuacji, gdy zmarły nie pozostawił testamentu. Do tej pory udział w spadku mogły otrzymać również osoby z dalszej rodziny, tzw. cioteczne czy stryjeczne wnuki.
Od listopada 2023 roku ustawodawca zawęził krąg spadkobierców. Jeżeli dziadkowie spadkodawcy nie żyją, ich udział przechodzi wyłącznie na dzieci i wnuki. Natomiast dalsi zstępni, czyli kuzyni z kolejnych pokoleń, zostali wyłączeni z prawa do dziedziczenia. To duże ułatwienie dla sądów i spadkobierców, ponieważ kończy problem poszukiwania dalekich krewnych, którzy często nie mieli realnego związku ze spadkodawcą.
Więcej czasu na decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu spadku
Ważną zmianą jest też modyfikacja zasad dotyczących terminu na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Do tej pory spadkobierca miał na to 6 miesięcy. Teraz termin ten może zostać zawieszony przez sąd w szczególnych przypadkach – na przykład, gdy w imieniu małoletniego dziecka decyzję muszą podjąć rodzice.
Dzięki temu osoby dziedziczące zyskają więcej czasu na przeanalizowanie, czy spadek jest korzystny, czy wiąże się głównie z przejęciem długów.
Nowe przepisy o spadku i zachowku, które obowiązują od listopada 2023 roku, wprowadzają trzy kluczowe zmiany:
- Łatwiejsze wyłączenie niegodnych spadkobierców, szczególnie tych, którzy nie wywiązywali się z obowiązków wobec spadkodawcy.
- Zawężenie kręgu osób uprawnionych do dziedziczenia ustawowego, dalsi krewni nie będą już powoływani do spadku.
- Więcej czasu na decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, co ułatwi ochronę przed przejęciem długów.
Zmiany te mogą przyspieszyć postępowania, ale jednocześnie rodzą ryzyko sporów między bliskimi. Dlatego warto skonsultować swoją sytuację prawną z doświadczonym adwokatem, który doradzi, jak najlepiej zabezpieczyć swoje interesy. W związku z powyższym, serdecznie zachęcam do kontaktu.
