Co zrobić gdy spadkodawca spisał dwa testamenty?
Spadkodawca może w dowolny sposób zarządzać swoim majątkiem. Upoważnia go do tego prawo spadkowe. Co istotne, może on sporządzić testament w dowolnym momencie, jeszcze za życia. Pojawia się jednak pytanie, co zrobić w sytuacji, gdy spadkodawca zostawił po sobie dwa testamenty? Który z nich jest ważny?
Dziedziczenie testamentowe, czyli co mówi o nich prawo spadowe
Kwestie dziedziczenia testamentowego zostały szczegółowo uregulowane w księdze IV Kodeksu Cywilnego: „Spadki”. Odnajdziemy w niej wszelkie informacje odnoszące się do tego, kiedy testament jest ważny, jak spisać ostatnią wolę, czym różnią się poszczególne rodzaje testamentów, czy też to, w czyjej obecności musi być spisany.
Co istotne, spadkodawca może dowolnie zarządzać swoim majątkiem. Może również w każdej chwili odwołać zarówno cały testament, jak i poszczególne jego elementy.
Kiedy i jak można odwołać testament?
Odwołanie testamentu jest proste. W praktyce, wystarczy, że zostaną zamazane na nim elementy, świadczące o jego ważności takie jak: data, czy własnoręczny podpis. Wskazuje o tym art. 946 Kodeksu cywilnego:
Odwołanie testamentu może nastąpić bądź w ten sposób, że spadkodawca sporządzi nowy testament, bądź też w ten sposób, że w zamiarze odwołania testament zniszczy lub pozbawi go cech, od których zależy jego ważność, bądź wreszcie w ten sposób, że dokona w testamencie zmian, z których wynika wola odwołania jego postanowień.
Co istotne, co do zasady spadkodawca, który chce zmienić testament, powinien odwołać stary. Dzieje się tak dlatego, że jeżeli sporządził on nowy dokument, to odwołaniu ulegają tylko te postanowienia poprzedniego testamentu, których to nie da się pogodzić z treścią nowego. Oznacza to ni mniej ni więcej, że spadkodawca może wielokrotnie zmienić zdanie, co do tego, kto otrzyma po nim sadek. W sumie może się zdarzyć, że pozostawi on po sobie nawet kilka testamentów, lecz który z nich będzie faktycznie ważny. Od czego więc zależy ważność testamentu i który będzie tym właściwym.
Który testament jest ważny wcześniejszy, czy późniejszy?
Generalna zasada jest taka, że o ważności testamentu rozstrzyga jego data, co oznacza, że dokument sporządzony później uchyla ten wcześniejszy. Co istotne, nie jest ważna forma pozostawionych testamentów. Może się jednak zdarzyć, że jeszcze za życia, spadkodawca zostanie, z przyczyn zdrowotnych ubezwłasnowolniony, wówczas testamenty spisane w tym czasie nie będą miały żadnej mocy wiążącej.
Przykład: Pan Adam sporządził za życia, w 2010 roku testament notarialny, w którym podzielił swój majątek między dzieci. Z czasem jednak podupadł na zdrowiu, do tego stopnia, że wymagał nieustannej opieki, stąd też w listopadzie 2016 roku został on całkowicie ubezwłasnowolniony i stracił zdolność do czynności prawnych. W 2017, odręcznie spisał kolejny testament, w którym całość swojego majątku przepisał na opiekującą się nim sąsiadkę. Dokument ten jednak jest/był nieważny i w przypadku śmierci Pana Adama, brany będzie pod uwagę wyłącznie testament sporządzony w 2010 roku. Nie ma jednak znaczenia, że był to testament notarialny.
Dziedziczenie na podstawie kilku testamentów
Od wyżej opisanej zasady są jednak wyjątki. Określa to artykuł 947 Kodeksu Cywilnego, który wskazuje:
Jeżeli spadkodawca sporządził nowy testament nie zaznaczając w nim, że poprzedni odwołuje, ulegają odwołaniu tylko te postanowienia poprzedniego testamentu, których nie można pogodzić z treścią nowego testamentu.
Jeżeli macie jakiekolwiek pytania dotyczące prawa spadkowego, zapraszam do kontaktu.
